ساخارین؛ شیرین تر از قند و شکر ، اما کم ضرر

ساخارین چیست؟

ساخارین یک ماده شیرین کننده با شدت بالا و مصنوعی است که بیش از صد سال است که به عنوان جایگزین قند استفاده می شده است. طعم ساخارین بیش از 300 برابر شیرین تر از قند است ، به این معنی که می توان از آن در مقادیر کم برای کاهش مصرف قند استفاده کرد.
ساخارین ، که به آن Ortho-sulfobenzoic Acid Imide نیز گفته می شود ، حدود 200 تا 700 برابر قدرت شیرین سازی شکر دانه ریز را دارد.
در طول دهه 1960 ، بازاریابان آن را به عنوان یک محصول کاهش وزن با نام تجاری Sweet and Low تبلیغ می کردند.

محبوبیت آن در طول دهه 1960 تا 1970 در میان رژیم های غذایی به دلیل وضعیت “بدون کالری” آن افزایش یافته است.

ساخارین هیچ کالری ندارد و شاخص گلیسمی (GI) صفر دارد. ساخارین توسط بدن جذب و تجزیه نمی شود و هیچ تاثیری بر میزان قند خون ندارد. بنابراین به عنوان یک جایگزین مهم قند برای کمک به مبارزه با دیابت و چاقی در نظر گرفته می شود. ساخارین همچنین در برابر حرارت پایدار است. در شرایط افزایش گرما ، ساخارین در دمای حداقل 250 درجه سانتیگراد پایدار می ماند. بنابراین ، ساخارین معمولاً در آب نبات ها ، کلوچه ها ، برخی فرمولاسیون های نوشابه و همچنین در دهان شویه ها ، خمیردندان ها و به عنوان بخشی از پوشش قرص در داروها استفاده می شود.

 

تاریخچه

در سال 1878 دو محقق به نام کنستانتین فالبرگ (متولد روسیه ، در آلمان درگذشت) و همچنین ایرا رمسن یک شیرین کننده مصنوعی را کشف کرد که وی آن را ساخارین نامید.
در حالی که آنها در حال بررسی اکسیداسیون o-toluenesulfonamide بودند، فالبرگ متوجه طعم شیرین فوق العاده زیادی در غذای خود شد و دریافت که این شیرینی علی رغم اینکه پس از ترک آزمایشگاه کاملاً دست ها و بازوهایش را شسته شده بود، بر روی دستها و بازوهایش باقی مانده است. با بررسی دستگاه آزمایشگاهی خود توسط آزمایش های چشایی ، فالبرگ موفق به کشف منبع این شیرینی یعنی ساخارین شد. ساخارین اولین شیرین کننده مصنوعی تجاری بود. هنوز با اکسیداسیون o-toluenesulfonamide و همچنین از آنیدرید فتالیک ساخته می شود.

با سطح شیرینی حدود 300 برابر قند ، به عنوان افزودنی برای بسیاری از محصولات غذایی استفاده می شود. ژورنال انجمن صنایع شیمیایی متوجه می شود که “مخترعین ماده جدید را ‘ساخارین’ می نامند ، اگرچه این ماده مربوط به کلاس قندها نیست ، اما مشتق اسید بنزوئیک است. به همین دلیل نام علمی این ماده بنزوئیل سولفیمید(benzoylsulphimide) است ”.
سرانجام این کشف در سال 1885 به طور مستقیم ثبت شد، اما سال بعد یک مجله پزشکی انگلیسی عنوان کرد: “ساخارین در حال حاضر قابل تهیه نیست”.

اما فالبرگ این عقیده را تغییر داد. به محض اینکه ساخارین ثبت اختراع شد، او شروع به تولید آن در کارخانه ای در آلمان کرد و اگرچه از نظر تجاری موفق بود ، اما موفقیت واقعی این محصول ناشی از دو عامل جداگانه بود. در جنگ جهانی اول کمبود قند وجود داشت و به شدت نیاز به چنین ماده جایگزینی حس می شد. از طرفی ساخارین فاقد کالری است و از دهه 1960 که تداوم سلامتی و رژیم غذایی به شدت مورد توجه قرار گرفته است، ساخارین بهترین جواب برای این کار بود.

 

ساخارین برای چه استفاده می شود؟

ساخارین ترکیبی است که بیشتر در شیرین کننده های جایگزین قند استفاده می شود. این ماده برای شیرین سازی محصولاتی مانند نوشیدنی ها ، آب نبات ها ، کلوچه ها و داروها استفاده می شود.
از ساخارین به طور گسترده ای در رژیم های غذایی بیماران دیابتی و سایر افرادی که باید از مصرف قند خودداری کنند ، استفاده می شود. همچنین به طور گسترده در نوشابه های رژیمی و سایر غذاهای کم کالری استفاده می شود و در غذاها و داروهایی که وجود قند منجر به فاسد شدن آنها می شود مفید است.
مصرف اولیه ساخارین به عنوان یک شیرین کننده بدون کالری است. تولیدکنندگان ممکن است آن را با شیرین کننده های دیگر مانند آسپارتام ترکیب کنند تا با طعم تلخ آن مقابله کنند.

سازمان غذا و دارو (FDA) استفاده از ساخارین را به عنوان ماده شیرین کننده در مواردی از جمله نوشیدنی ها ، آب میوه ، مواد پایه نوشیدنی و همچنین مخلوط ها، به عنوان جایگزین شکر برای پخت و پز یا استفاده در غذاهای فرآوری شده مورد تایید می دانند.
آنها همچنین ساخارین را برای موارد زیر مجاز می دانند ، از جمله:

• غذا و نوشیدنی

ساخارین هنوز در مواد تشکیل دهنده بسیاری از غذاها و نوشیدنی ها وجود دارد ، از جمله:

– آب نبات
– ژله
– سس سالاد
– حفظ طعم و مزه و خواص فیزیکی آدامس
– بهبود عطر و طعم مواد تشکیل دهنده محصولات نانوایی

اگر تولید کنندگان از ساخارین در نوشیدنی ها استفاده کنند ، سازمان FDA میزان قابل قبول را به کمتر از 12 میلی گرم (میلی گرم) در هر اونس مایع محدود می کند. در غذاهای فرآوری شده ، ساخارین نمی تواند بیش از 30 میلی گرم در هر وعده باشد.

• دارویی

ساخارین جهت افزایش عطر و طعم در قرص های ویتامینی یا معدنی جویدنی و همچنین قرص های مولتی ویتامین کاربرد دارد.

• حوزه صنعت

ساخارین در حوزه های صنعتی همچون کشاورزی جهت تولید آفت کش ها و در صنعت آبکاری جهت آبکاری فلزاتی همچون طلا و نیکل و همچنین جلوه دادن به این فلزات استفاده می شود.

• سایر موارد استفاده

شرکت ها همچنین از ساخارین برای تولید مواد غیر غذایی مانند لوازم آرایشی ، تنباکو و تنباکوی جویدنی ، داروسازی و خوراک دام استفاده می کنند.

 

خواص

ساخارین 200 تا 700 برابر شیرین تر از ساکارز (قند سفره) است ، سطح قند خون را افزایش نمی دهد و مثل تمام خانواده شیرین کننده های غیر مغذی، کالری ندارد. با این حال ، به خصوص در غلظت های بالا ، طعمی تلخ یا فلز گونه دارد.

ساخارین هنگام گرم شدن ناپایدار است، اما با سایر مواد غذایی واکنش شیمیایی ندارد که همین امر ساخارین را برای ذخیره کردن مناسب کرده است.

 

فواید ساخارین در حوزه سلامت چیست؟

طبق تحقیقات انجام شده از طریق یک نظرسنجی عمومی ، افراد از ساخارین استفاده می کنند تا در سلامت کلی بهتر ، دارای وزن کنترل شده و ظاهر فیزیکی جذاب باشند. تحقیقات همچنین نشان داده است که متخصصان بهداشت معتقدند که ساخارین مخصوصاً برای افراد دیابتی و چاق مفید است و همچنین به کاهش حفره های دندانی کمک می کند.
از مزایای دیگر ساخارین بهبود کیفیت زندگی ، هزینه کم و ثبات در دمای گرم است.

 

آیا ساخارین باعث افزایش وزن می شود؟

به نظر نمی رسد که مصرف شیرین کننده های مصنوعی باعث افزایش وزن شود (حداقل در کوتاه مدت)

در حقیقت ، جایگزینی شکر با شیرین کننده های مصنوعی اتفاقا ممکن است در کاهش وزن بدن مفید باشد (البته در بهترین حالت)

 

آیا ساخارین بی خطر است؟

در حال حاضر ، FDA ، سازمان بهداشت جهانی (WHO) و سازمان ایمنی غذایی اروپا (EFSA) توافق دارند که ساخارین هیچ خطری ندارد و برای مصرف انسان بی خطر است، اگرچه سازمان غذا و دارو (FDA) ساخارین و آسپارتام را بی خطر می داند ، اما برخی گروه های ایمنی در حوزه مصرف کننده و متخصصان بهداشت، در این قضیه اختلاف نظر دارند.
طبق اعلام FDA ، میزان قابل قبول مصرف ساخارین روزانه 15 میلی گرم در هر کیلوگرم از وزن بدن می باشد.

در یکی از مطالعات سم شناسی مشخص شده بود که ساخارین باعث بروز بیشتر سرطان مثانه در موشهایی می شود که از شیرین کننده در سطوح بالا تغذیه شده اند (به عنوان مثال 5 تا 7.5 درصد از رژیم غذایی). در همان زمان ، مطالعات اپیدمیولوژیک نتوانسته است ارتباطی بین سرطان مثانه انسان و استفاده از ساخارین در سطح نرمال را نشان دهد و این شیرین کننده علاوه بر غذاها در اکثر کشورهای جهان تأیید شده است.

پیش از این ، در موارد استفاده از ساخارین اختلاف نظر وجود داشت. در سال 1981 ، FDA این ماده را به عنوان عامل سرطانی برای افراد طبقه بندی كرد و شركت ها را موظف كرد كه بر روی محصولات حاوی این ماده برچسب بزنند تا این اطلاعات برجسته شود. نتیجه آزمایش موش صحرایی در دهه 1970 که ساخارین را به سرطان مثانه مربوط می کرد ، اساس تصمیم FDA را تشکیل داده بود.

اما سال ها و تحقیقات بعدی منبع معتبر و شواهد روشنی از ارتباط بین مصرف ساخارین و خطر سرطان پیدا نکرد. در سال 2000 ، FDA ساخارین را از لیست مواد سرطان زای بالقوه خود حذف کرد و دیگر نیازی به نصب برچسب هشدار دهنده بر روی این ماده نیست.

 

مشخصات فیزیکی و شیمیایی

ساخارین نامحلول یک کریستال سفید است که در دمای 228.8 تا 229.7 درجه سانتیگراد (443.8 درجه تا 445.5 درجه فارنهایت) ذوب می شود.

ساخارین های سدیم و کلسیم پودرهای کریستالی سفید هستند که در آب بسیار محلول هستند. ساخارین در محدوده pH بین 2 تا 7 و در دمای حداکثر 150 درجه سانتیگراد (302 درجه فارنهایت) پایدار است. ارزش کالری ندارد و باعث پوسیدگی دندان نمی شود. توسط بدن متابولیزه نمی شود و بدون تغییر دفع می شود.

 

انواع شکل های ساخارین

• ساخارین اسیدی
• ساخارین سدیم
• ساخارین کلسیم

ساخارین در شیرین کننده های مصنوعی بیشترین محبوبیت را دارد ، اگرچه برخی از افراد می دانند که طعم تلخ و فلز گونه ای دارد.