دکستروز نوعی قند ساده است که از ذرت تهیه می شود. شبیه فروکتوز است و از نظر شیمیایی با گلوکز یکسان است. قندهای ساده از جمله دکستروز ، فروکتوز و گلوکز در غذاهایی مانند قند معمول ، عسل و نان ظاهر می شوند. دكستروز اغلب در غذاها به عنوان یك شیرین كننده مصنوعی استفاده می شود.
دکستروز برای جبران مواد مغذی و الکترولیت های از دست رفته عمل می کند. همچنین عامل انرژی متابولیکی را فراهم می کند و ماده اصلی در نمک های آبرسانی به دهان یا رهيدراسيون اورال (ORS) است و در مایعات داخل وریدی (IV) برای تأمین مواد مغذی به بیماران تحت مراقبت های ویژه که قادر به دریافت آنها از راه دهان نیستند، استفاده می شود.
دکستروز مونوهیدرات در شیرینی سازی ، کیک ، نوشیدنی ، بیسکویت ، کلوچه ، مربا ، ژله و محصولات مبتنی بر عسل استفاده می شود. طعم شیرینی دارد و به عنوان شیرین كننده و ماده مرطوب كننده یا به عنوان یك بستر تخمیر استفاده می شود. از دكستروز برای درمان قند خون بسیار پایین (هیپوگلیسمی) استفاده می شود، خصوصا در افراد مبتلا به دیابت شیرین. دكستروز از طریق تزریق، برای درمان شوك انسولین (قند خون پایین ناشی از استفاده از انسولین و سپس نخوردن غذای كافی) تجویز می شود.
دکستروز از چه ساخته شده است؟
دکستروز یک پودر شکر بلوری سفید است که از شربت گلوکز شده حاصل از هیدرولیز کامل نشاسته ذرت تولید می شود. این محصول با یک سطح شیرینی ملایم و خوش طعم ، حلالیت بالا و شفافیت در محلول ها شناخته می شود.
برخی مشخصات دکستروز :
• بی بو
• یک صحافی عالی
• محلول در آب
• یک پودر سفید و کریستالی
گلوکز / دکستروز
دکستروز همان قندی که به گلوکز معروف است، دارای دو منشا است :
- به شکل طبیعی در اکثر میوه ها
- به شکل پردازش شده از ذرت (شربت ذرت)
دکستروز(از نظر شیمیایی یکسان با گلوکز) به صورت بلوری موجود است و دارای مزایای خاصی نسبت به ساکارز است :
- به راحتی قابل تخمیر است.
- به قهوه ای شدن نان در فرایند تولید کمک می کند.
- در شکل کریستالی، اغلب در قندهای دونات استفاده می شود، زیرا تمایل بیشتری به خشک و غیر چرب ماندن دارد.
- این ماده مرطوب کننده است و به عنوان یک ماده نگهدارنده رطوبت نیز شناخته می شود.
- تبلور یا بلورسازی در شربت ها ، آب نبات ها و شیرین ها را به تعویق می اندازد.
شربت ذرت از نشاسته ذرت (ذرت) ساخته می شود و بسته به روش های فرآوری ، مقادیر مختلفی از گلوکز و مالتوز را در خود دارد. از شربت ذرت در غذاها برای نرم شدن بافت ، افزودن حجم ، جلوگیری از تبلور قند و تقویت عطر و طعم استفاده می شود.
خصوصیات فیزیکی و شیمیایی
دکستروز یکی از ترکیبات گلیکوژن ، نشاسته و سلولز است. این دقیقاً مانند شکر معمولی است. دکستروزی که دریافت می کنید به صورت پودر خواهد بود. در دمای اتاق ، به صورت بلوری باقی خواهد ماند. در آب حل می شود و در اتانول کمی محلول است.
دکستروز و کاربردهای فراوان آن منجر به فرآیند تولید تصفیه شده شده است. این یک قند ساده است که توسط هیدرولیز نشاسته تولید می شود. نشاسته ذرت ، جایی که گلوکز از آن می آید ، زنجیره ای متشکل از زنجیره های دکستروز است. هیدرولیز فرآیندی است که برای از بین بردن این زنجیره ها و ایجاد دکستروز به صورت فله ای کار می کند.
جدول مشخصات
شماره CAS دکستروز : 5996-10-1
فرمول مولکولی : C6H12O6 H2O
ظاهر : پودر
حالت فیزیکی : جامد
ذخیره سازی : در دمای اتاق نگهداری شود
نقطه جوش : 410.8 درجه سانتیگراد در 760 میلی متر جیوه
تراکم : 1.54 g/cm3 در 25 درجه سانتیگراد
تراکم فله : 1/51 گرم در سانتی متر مکعب
وزن مولکولی : 198.17
کاربرد
دكستروز آب و قند بدن را تأمین می كند. این ماده در هر گرم چهار کالری تأمین می کند و دارای 9٪ آب در وزن خود است. اغلب توسط افرادی که از قند خون پایین رنج می برند استفاده می شود. این ماده می تواند انرژی فرد را تأمین کند. دکستروز یک “قند کاهنده” است و در بسیاری از مواد غذایی و داروها استفاده می شود. می تواند کیفیت محصول شما را بهبود بخشد و طعم مطبوعی را ایجاد کند. از نظر اقتصادی مقرون به صرفه است و در صورت مصرف منظم بی خطر است.
در صورت استفاده صحیح می تواند با تأمین انرژی و مایعات به افراد کمک کند. دکستروز به دلیل بی اثر بودن، به راحتی در بسیاری از فرمول ها جای می گیرد.
بدنسازان ممکن است از دکستروز به عنوان مکمل استفاده کنند. پزشکان از دکستروز برای درمان بسیاری از بیماری ها از جمله کمبود آب بدن و کاهش قند خون استفاده می کنند. با این حال ، لازم است هنگام استفاده از دکستروز ، به دقت سطح قند خون را کنترل کنید تا از بروز علائم قند خون بالا جلوگیری کنید.
در ادامه کاربرد دکستروز در صنایع و محصولات مختلف را توضیح خواهیم داد :
- دکستروز در صنایع غذایی
دکستروز قندی است که از ذرت و گاهی گیاهان دیگر به دست می آید. کاربرد اصلی آن در غذا به عنوان شیرین کننده ، به ویژه در کالاهای پخته شده است. غذاهای بسته بندی شده به دلیل در دسترس بودن گسترده ، معمولاً حاوی دکستروز هستند. جدا از شیرین کردن غذا ، دکستروز همچنین ممکن است جهت خنثی سازی غذایی که بسیار تند یا شور است استفاده گردد.
دکستروز به عنوان مکمل غذایی در شیر خشک برای بهبود ارزش غذایی استفاده می شود. همچنین در شیرینی جات برای ایجاد طعم خنک و شیرین کنندگی استفاده می شود. دکستروز در نانوایی برای افزایش رشد مخمر و بهبود شکل ظاهری غذا استفاده می شود.
همچنین، برخی از شرکت ها برای افزایش ماندگاری به برخی محصولات خاص دکستروز اضافه می کنند.
- دکستروز در نوشیدنی ها
دکستروز به عنوان مکمل غذایی، برای تأمین انرژی و همچنین جهت شیرین کنندگی در نوشیدنی ها به طور گسترده ای استفاده می شود.
- دکستروز در داروسازی
دکستروز به طور گسترده ای به عنوان مکمل غذایی در داروسازی و قرص های خوراکی استفاده می شود.
- دکستروز در کشاورزی / خوراک دام
از دكستروز به عنوان ماده اولیه و بافر در تولیدات دامپزشكی و همچنین به عنوان مکمل تغذیه ای در خوراک دام برای افزایش ارزش غذایی استفاده می شود.
- دکستروز در پزشکی
از دكستروز (پادزهر) برای مسمومیت حاد الكلی ، مصرف بیش از حد سولفونیل اوره ، مصرف بیش از حد انسولین ، افزایش پتاسیم خون (هیپرکالمی) و افت قند خون ناشی از انسولین در بیماران کودکان استفاده می شود.
پزشکان به دلایل مختلف از دکستروز استفاده می کنند ، از جمله :
• برای درمان سریع قند خون پایین
• برای درمان کم آبی بدن
• برای تغذیه همراه با اسیدهای آمینه و سایر مواد
پزشکان ممکن است به فرد دیابتی یا مستعد ابتلا ، دوره هایی جهت کاهش قند خون توصیه کنند که قرص های دکستروز را به همراه داشته باشد. این قرص ها به سرعت در دهان فرد حل می شوند و به بدن اجازه می دهند دكستروز را جذب كند. هنگامی که فردی با قند خون پایین از قرص دکستروز استفاده می کند ، قند خون وی به سرعت به سطح سالم برمی گردد.
پزشکان همچنین می توانند دکستروز را با بسیاری از مایعات دیگر ترکیب کنند و یک محلول داخل وریدی ایجاد کنند. به عنوان مثال ، آنها ممکن است دکستروز را با یک محلول نمکی ترکیب کنند و برای افرادی که دچار کمبود آب هستند ، نمونه ای شبیه به رطوبت بدن ایجاد کنند.
برخی از مشکلات پزشکی ممکن است باعث شود فرد نتواند غذا بخورد یا قادر به جذب مواد مغذی نباشد. این اتفاق می تواند منجر به سوء تغذیه شود. در موارد سوءتغذیه ، پزشکان ممکن است تصمیم بگیرند که از طریق کاتتر وریدی مرکزی که لوله ای است که به داخل رگ بزرگ وارد می شود، به فرد غذا دهند.
- دکستروز در صنایع دیگر
دكستروز به طور گسترده ای به عنوان آنتی اکسیدان و بستر تخمیر در صنایع مختلف دیگر مورد استفاده قرار می گیرد. دکستروز پرکاربردترین بستر تخمیر در تولید انواع ویتامین ها ، اسیدهای آمینه و سایر محصولات آلی است.
همچنین به عنوان بستر تخمیر در تولید مواد آلی مختلف برای تأمین انرژی استفاده می شود.
دکستروز کاربردها و استفاده های متنوع دیگری نیز دارد و در بسیاری از محصولات روزمره زیر به عنوان یکی از ترکیبات استفاده می شود :
- محصولات حمام و بهداشتی
- محصولات آرایشی
- محصولات مراقبت از پوست
- محصولات مراقبت از مو
برخی از بدنسازان از دکستروز به عنوان مکمل بعد از تمرین برای پر کردن ذخایر گلیکوژن استفاده می کنند. گلیکوژن نوعی گلوکز است که بدن برای تأمین انرژی ذخیره می کند.
وقتی کسی یک تمرین شدید انجام می دهد، بدن مقداری از گلیکوژن ذخیره شده خود را مصرف می کند. بسیاری از بدنسازان قرص ها یا پودرهای دکستروز را به آب اضافه می کنند و بعد از تمرین آن را می نوشند تا هرچه سریعتر آن ذخایر گلیکوژن را دوباره پر کنند تا به ترمیم عضلات کمک کنند.
در طول روند ترمیم عضلات، قدرت و حجم عضلات افزایش می یابد که هر دو نتیجه ای ضروری برای بدنسازان می باشند.
آیا دکستروز برای شما خوب است یا بد؟
بدن خیلی سریع قندهای ساده را تجزیه می کند تا از آنها برای تأمین انرژی استفاده کند. اگر کسی بیش از حد قند ساده مصرف کند، بدن مقدار اضافی چربی را در بدن ذخیره می کند.
در حالی که بدن به برخی از قندهای ساده برای تأمین انرژی نیاز دارد، اما مصرف زیاد آن می تواند منجر به افزایش خطر موارد زیر شود:
• افزایش وزن
• بیماری قلبی
• دیابت
• آکنه و سایر مشکلات پوستی
• انرژی کم
• افسردگی
مصرف دکستروز معمولاً بی خطر است، اما دارای برخی خطرات و عوارض جانبی بالقوه است. دکستروز زیاد ممکن است باعث تشنگی بیش از حد شود. پزشکان هنگام تجویز دکستروز به افرادی که دارای برخی از بیماری های پزشکی هستند، باید احتیاط کنند. استفاده از دکستروز می تواند منجر به افزایش خطرناک قند خون یا تجمع مایعات در بدن شده که ممکن است باعث تورم و ایجاد مایعات در ریه ها شود.
افرادی که شرایط زیر را دارند باید از دکستروز اجتناب کنند :
• قند خون بالا
• تورم در بازوها و پاها
• ورم ریوی
• سطح پایین پتاسیم در خون
هر کسی که از دکستروز استفاده می کند، باید سطح قند خون خود را به دقت کنترل کند تا از افزایش زیاد قند خون جلوگیری کند.
