آسپارتام یک شیرین کننده مصنوعی غیر ساکاریدی بوده که 200 برابر شیرین تر از ساکارز است و معمولاً به عنوان جایگزین قند در غذاها و نوشیدنی ها استفاده می شود. این ماده یکی از محبوب ترین شیرین کننده های مصنوعی موجود در بازار است.
ترکیبات آسپارتام، اسید آسپارتیک و فنیل آلانین است که هر دو آمینو اسیدهای طبیعی هستند. اسید آسپارتیک توسط بدن شما تولید می شود و فنیل آلانین یک اسید آمینه ضروری است که از غذا دریافت می کنید.
وقتی بدن شما آسپارتام را پردازش می کند، بخشی از آن به متانول تجزیه می شود. مصرف میوه ، آب میوه ، نوشیدنی های تخمیر شده و برخی سبزیجات نیز حاوی یا منجر به تولید متانول می شود.
آسپارتام اولین بار در سال 1965 ساخته شد و توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) در سال 1981 برای استفاده در محصولات غذایی تأیید شد.
تاریخچه آسپارتام
آسپارتام در سال 1965 توسط James M. Schlatter ، شیمیدان شاغل در G.D. Searle & Company کشف شد. شلاتر، آسپارتام را به عنوان یک مرحله متوسط در تولید یک تتراپپتید از هورمون گاسترین برای استفاده در ارزیابی یک داروی ضد زخم، سنتز کرده بود. او وقتی انگشت خود را که مقداری آسپارتام به آن چسبیده بود، برای برداشتن یک تکه کاغذ لیس زد، متوجه طعم شیرین آن شد.
بعدها Torunn Atteraas Garin ، در پروژه ای جهت تولید آسپارتام به عنوان شیرین کننده مصنوعی شرکت کرد.
در سال 1975 ، به دلیل مسائل مربوط به Flagyl و Aldactone ، یک گروه در FDA ایالات متحده، 25 مطالعه ی ارائه شده توسط سازنده را بررسی کرد ، از جمله 11 مورد در مورد آسپارتام. این تیم “نقایص جدی در عملیات و شیوه ها” را گزارش کرد.
اما FDA به دنبال تأیید 15 مورد از مطالعات ارائه شده با توجه به داده های جدید بود. سرانجام در سال 1979 ، مرکز ایمنی مواد غذایی و تغذیه کاربردی (CFSAN) نتیجه گرفت ، از آنجا که بسیاری از مشکلات مربوط به مطالعات آسپارتام، جزئی بوده و بر نتیجه گیری تأثیر نمی گذارد ، می توان از این مطالعات برای ارزیابی ایمنی آسپارتام استفاده کرد.
در سال 1980 ، FDA یک هیئت تحقیق عمومی (PBOI) تشکیل داد که متشکل از مشاوران مستقلی بود که وظیفه بررسی رابطه ظاهری بین آسپارتام و سرطان مغز را بر عهده داشتند. PBOI به این نتیجه رسید که آسپارتام آسیبی به مغز نمی رساند ، اما در آن زمان با استناد به سوالات بی پاسخ در مورد سرطان در موش های آزمایشگاهی ، توصیه کرد که آسپارتام را تأیید نکنید.
در سال 1983 ، FDA آسپارتام را برای استفاده در نوشیدنی های گازدار و در سال 1993 برای استفاده در سایر نوشیدنی ها ، محصولات پخته شده و شیرینی ها تأیید کرد. در سال 1996 ، FDA تمام محدودیت های آسپارتام را حذف کرد و اجازه داد در همه غذاها استفاده شود.
چندین کشور اتحادیه اروپا، آسپارتام را در 1980 با تأیید اتحادیه اروپا در سال 1994 تأیید کردند. کمیته علمی کمیسیون اروپایی مواد غذایی، مطالعات ایمنی بعدی را مورد بررسی قرار داد و تأیید مجدد آن را در سال 2002 اعلام نمود.
موارد استفاده
آسپارتام حدود 180 تا 200 برابر شیرین تر از ساکارز (شکر معمولی) است. با توجه به این خاصیت ، حتی اگر آسپارتام در هنگام متابولیسم، 4 کیلو کالری (17 کیلوژول) انرژی در گرم تولید کند ، مقدار آسپارتام مورد نیاز برای تولید طعم شیرین آنقدر کم است که میزان کالری آن ناچیز است. طعم آسپارتام و سایر شیرین کننده های مصنوعی با طعم قند متفاوت است ، اگرچه آسپارتام در بین شیرین کننده های مصنوعی مورد تایید ، به طعم و مزه قند نزدیکتر است.
شیرینی آسپارتام بیشتر از ساکاروز دوام می آورد ، بنابراین اغلب با شیرین کننده های مصنوعی دیگر مانند پتاسیم آسولفام مخلوط می شود تا طعم کلی آن بیشتر شبیه طعم قند باشد.
آسپارتام ممکن است تحت شرایط دمای بالا یا pH بالا به اسیدهای آمینه تشکیل دهنده آن هیدرولیز (تجزیه) شود. این امر باعث می شود که مصرف آسپارتام به عنوان شیرین کننده در پخت، نامطلوب باشد و در محصولاتی که دارای pH بالا هستند ، در صورت لزوم ماندگاری طولانی ، مستعد تخریب شود.
پایداری آسپارتام تحت حرارت را می توان تا حدی با محصور کردن آن در چربی ها یا مالتودکسترین بهبود بخشید. پایداری هنگام حل شدن در آب بطور قابل توجهی به pH بستگی دارد. در دمای اتاق ، در pH 4.3 پایدارتر است ، جایی که عمر آن تقریباً 300 روز است. در pH 7 ، اما عمر آن تنها چند روز است.
pH بیشتر نوشابه ها بین 3 تا 5 است ، جایی که آسپارتام به طور معقول پایدار است. در محصولاتی که ممکن است به ماندگاری بیشتری نیاز داشته باشند، مانند شربت ها و نوشیدنی های چشمه ای، آسپارتام گاهی با شیرین کننده ای پایدارتر مانند ساخارین مخلوط می شود.
تجزیه و تحلیل توصیفی محلول های حاوی آسپارتام طعم شیرین و مزه های تلخ و بدون طعم را گزارش می کند. در محصولاتی مانند نوشابه های پودری ، آمین موجود در آسپارتام می تواند واکنش میلارد با گروه های آلدهید موجود در ترکیبات معطر خاصی را تجربه کند. با محافظت از آلدئید به عنوان استال می توان از کاهش طعم و شیرینی جلوگیری کرد.
استاندارد مصرف
ADI (مقدار قابل قبول روزانه) برای آسپارتام، همچون سایر افزودنی های غذایی مورد مطالعه، مقدار افزودنی غذایی بر اساس وزن بدن است که می تواند روزانه در طول زندگی بدون خطر قابل ملاحظه ای برای سلامتی مصرف شود.
کمیته مشترک FAO/WHO در مورد افزودنی های غذایی (JECFA) و کمیته علمی کمیسیون اروپا در زمینه مواد غذایی، این مقدار را 40 میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن برای آسپارتام تعیین کرده اند ، در حالی که FDA، ADI را برای آسپارتام 50 میلی گرم در نظر گرفته است.
منبع اصلی آسپارتام در ایالات متحده نوشابه های رژیمی است ، اگرچه می توان آن را در سایر محصولات مانند مواد دارویی ، نوشیدنی های میوه ای و آدامس ها در مقادیر کمتر مشاهده کرد. یک قوطی 12 اونس (355 میلی لیتر) نوشابه رژیمی، حاوی 0.18 گرم (0.0063 اونس) آسپارتام است و برای یک فرد بالغ 75 کیلوگرم (165 پوند) ، تقریبا 21 قوطی نوشابه رژیمی روزانه نیاز است تا 3.7 گرم (0.13) مصرف شود (البته این مثال فقط برای درک مقدار مورد نیاز آسپارتام است، وگرنه قطعا در نوشابه های رژیمی مواد دیگری نیز وجود دارند که مصرف بالای آنها مطلوب نخواهد بود)
مصرف آسپارتام در کشورهای جهان ، از جمله ایالات متحده ، کشورهای اروپایی و استرالیا و سایر موارد مورد بررسی قرار گرفته شده است. این بررسی ها نشان داده است که حتی میزان بالای مصرف آسپارتام (که در چندین کشور مورد مطالعه قرار گرفته است)، برای مصرف ایمن، بسیار کمتر از ADI است. بررسی ها همچنین نشان داده است که جمعیت هایی که تصور می شود مصرف کنندگان حجم بالایی از آسپارتام هستند، مانند کودکان و بیماران دیابتی برای مصرف ایمن، زیر ADI هستند، حتی با احتساب محاسبه بیشترین حالت مصرف
در گزارشی که در 10 دسامبر 2013 منتشر شد ، EFSA اعلام کرد که پس از بررسی گسترده، موارد اعلام شده در مورد “خطر احتمالی آسپارتام مبنی بر آسیب به ژن ها و ایجاد سرطان” را رد کرده و میزان موجود در نوشابه های رژیمی را برای مصرف ایمن می داند.
آیا باید از آسپارتام برای کاهش وزن استفاده کنم؟
استفاده از آسپارتام یا هر نوع شیرین کننده مصنوعی برای کاهش وزن، موضوعی است که مورد بحث و جدل قرار گرفته است. متخصصان رژیم غذایی، تغذیه و سلامتی اغلب در مقابل مخالفین می ایستند.
برخی از مطالعات نشان داده اند که وقتی رژیم گیرندگان از شیرین کننده های مصنوعی برای کاهش کالری استفاده می کنند، می توانند با موفقیت وزن خود را کاهش دهند. اما مطالعات دیگر نشان داده است که استفاده از یک شیرین کننده با شدت بالا مانند آسپارتام، ممکن است طعم و مزه غذا را تغییر دهد و شما را وادار به خوردن غذاهای شیرین و ناسالم کند.
اکثر محققان بر این عقیده اند که قبل از اینکه به طور قطعی بدانیم که آیا شیرین کننده های مصنوعی برای کاهش وزن مفید هستند یا خیر ، تحقیقات بیشتری مورد نیاز است.
در هر صورت، اگر با بدن خود آشنا هستید، احتمالاً از قبل می دانید که در صورت مصرف یک نوشابه رژیمی یا یک تکه آب نبات، در طول روز احساس بهتری دارید. اگر یک شیرینی کم کالری یا بدون کالری رضایت بخش است و احساس خوبی داشته و به برآوردن نیازهای تغذیه ای شما کمک می کند، حتما رعایت برنامه غذایی برای شما مهم است و می بایست به آن اهمیت دهید.
