سوربات پتاسیم (potassium sorbate) ، مولکولی کوچک و ماده ای پودری شکل است که از آن می توان به عنوان یکی از بهترین نگهدارنده ها و گندزداهای شناخته شده تا به امروز نام برد. در این مقاله شما را بیشتر با جزئیات این پودر با ارزش آشنا خواهیم کرد :
اصل و نسب سوربات پتاسیم
سوربات پتاسیم (potassium sorbate) با ترکیب هیدروکسید پتاسیم و اسید سوربیک برای ایجاد نمک پتاسیم تولید می شود. اسید سوربیک به طور طبیعی به شکل لاکتون در توت هایی مانند توت های روژان و غیره وجود دارد که برای اولین بار از آن جدا شد. برخی از میوه ها مانند قره قروت ، توت فرنگی ، توت فرنگی به طور طبیعی حاوی اسید سوربیک هستند.
معرفی
پودر سوربات پتاسیم نوعی ماده نگهدارنده مواد غذایی با قابلیت استریلیزاسیون، سترون زدایی یا گندزدایی گسترده است. سوربات پتاسیم نمکی از اسید سوربیک است که به طور طبیعی در بعضی از میوه ها (مانند توت خاکستر کوهی) یافت می شود. این ماده تجاری به صورت مصنوعی تولید می شود و ماده شیمیایی “یکسان طبیعت” (از نظر شیمیایی معادل مولکول موجود در طبیعت) نامیده می شود.
مشخصات فنی
نامهای دیگر سوربات پتاسیم :
• اسید هگزادینوئیک (Hexadienoic Acid)
• K-sorbate
• اسید سوربیک ، نمک پتاسیم
فرمول شیمیایی : C6H7KO2
شمارهٔ شناسایی (CAS) : 24634-61-5
جرم مولی : 150.22 گرم · مول − 1
نقطه ذوب : 270 درجه سانتی گراد
ظاهر
سوربات پتاسیم یک پودر سفید بلوری ، دانه ای یا گلوله ای با طعم و بوی خنثی است. این ماده به آسانی آب را جذب می کند و در صورت قرار گرفتن در معرض هوای مرطوب، منقضی می شود.
سوربات پتاسیم چگونه به عنوان ماده نگهدارنده عمل می کند؟
این پودر با واکنش خنثی سازی سوربات تشکیل می شود. علاوه بر حلالیت ، سوربات پتاسیم دارای خواص سوربات است که در سیستم های آنزیمی میکروبی، به گروه های سولفیدریل(sulfhydryl) متصل شده و بنابراین بسیاری از سیستم های آنزیمی را از بین می برد.
اکسید شدن و قهوه ای شدن آن در هوا آسان است که می تواند به طور موثر مانع فعالیت مخمر ، قارچ و باکتری های هوازی شود. علاوه بر این ، می تواند از تولید مثل میکروارگانیسم هایی همچون استافیلوکوک ، بوتولینوم و سالمونلا جلوگیری کند.
علاوه بر این، اثر کشت بی هوازی این پودر حتی بهتر از استریلیزاسیون آن است ، بنابراین می تواند به طور موثری زمان نگهداری غذا را طولانی کند.
از سایر مواد نگهدارنده مانند پروپیونات کلسیم و بنزوات سدیم در جلوگیری از رشد کپک در محصولات نانوایی موثرتر باشد
این ماده با تغییر در ریخت شناسی ، یکپارچگی و عملکرد غشای سلولی و ایجاد اختلال در عملکردهای حمل و نقل و فعالیت متابولیکی ، از رشد میکروبی جلوگیری می کند.
این مکانیسم نگهداری مشابه بنزوات سدیم است ، اما با مکانیسم نایسین و ناتامایسین متفاوت است.
سوربات پتاسیم چه می کند؟
سه کلمه : مبارزه با باکتری !
اکثر محصولات مراقبت شخصی با آب زیاد و مواد مغذی متنوعی تهیه می شوند که این بالطبع باعث ایجاد یک محیط فوق العاده مهمان نواز برای میکروارگانیسم ها می شود.
بدتر اینکه ممکن است این محصول مراقبتی، بو و ظاهر خوبی داشته باشد ، اما مملو از باکتری ها یا قارچ های خطرناک برای سلامتی شما باشد.
مواد نگهدارنده موثر همچون سوربات پتاسیم برای اطمینان از ایمنی حیاتی هستند!
آیا سوربات پتاسیم مضراتی دارد ؟
مطالعات بر روی آن بخش که در محصولات مراقبت از بدن استفاده می شود ، نشان داد که عملاً تحریک کننده و حساس نیست. در واقع ، سمیت سوربات پتاسیم تقریباً به نمک خوراکی نزدیک است! علاوه بر این ، این ماده در کتاب راهنمای مواد شیمیایی سبز موجود است ، توسط انجمن محصولات طبیعی و همچنین مراقبت از بدن تأیید شده است. همچنین تیمی از دانشمندان در طول سالها استانداردهای آنها را بررسی و مورد تایید قرار داده اند.
ساختار
در زیر ساختار شیمیایی سوربات پتاسیم را مشاهده می نمایید :
موارد کاربرد
- پودر سوربات پتاسیم به عنوان یک افزودنی خوراکی قانونی برای خوراک دام توسط ایالات متحده و اتحادیه اروپا به تصویب رسیده است. سوربات پتاسیم می تواند از رشد قارچ های انگلی گیاهی در خوراک جلوگیری کند ، به ویژه این که تأثیر بسیار مهمی در تشکیل آفلاتوکسین دارد.
- همچنین در صنعت ظروف غذا و مواد بسته بندی استفاده می شود.
- سوربات پتاسیم به طور گسترده ای به عنوان نگهدارنده غذا استفاده می شود.
لذا همانطور که گفته شد، پودر سوربات پتاسیم به طور گسترده ای در صنایع غذایی و خوراک دام و همچنین در محصولات آرایشی ، سیگار ، رزین ، عطرها و صنایع لاستیک استفاده می شود. اما بیشترین کاربرد آن در نگهداری مواد غذایی و خوراک است.
غذاهای دیگر که حاوی سوربات پتاسیم هستند :
• پنیر
• گوشت خشک و میوه خشک
• ماست
• غذای حیوانات خانگی
• نوشیدنی های بدون الکل
• کالاهای پخته شده
در ادامه برخی موارد مصرف سوربات پتاسیم را عنوان خواهیم کرد :
- نوشیدنی های غیر الکلی
گرید غذایی سوربات پتاسیم، معمولاً به عنوان ماده نگهدارنده به نوشابه های رژیمی اضافه می شود.
- کوکاکولا
مانند بنزوات سدیم و پتاسیم ، سوربات پتاسیم ماده نگهدارنده رایج کمپانی کوکاکولا است که برای محافظت از طعم و مزه در برخی نوشیدنی های غیر گازدار و حاوی آب استفاده می شود. همچنین می توانید آن را در لیست مواد تشکیل دهنده لیموناد اسپرید (Sprite lymonade) و فانتای پرتقالی (Fanta Orange) پیدا کنیم.
- پپسیکو
سوربات پتاسیم برای حفظ طراوت و طعم در برخی از نوشیدنی های کمپانی پپسیکو استفاده می شود.
- لوازم آرایشی
سوربات پتاسیم به عنوان ماده نگهدارنده در محصولات آرایشی و بهداشتی و مراقبت های شخصی استفاده می شود. این ماده، یک ماده نگهدارنده ملایم است که با مهار مخمرها و کپک ها ماندگاری را افزایش می دهد ، همچنین می تواند جایگزین پارابن ها(نگهدارنده محصولات آرایشی بهداشتی) شود.
مواد آرایشی رایج شامل:
• ضد آفتاب
• مرطوب کننده ها
• کرم ها
• شامپوها
• محصولات مراقبت از پوست و مو
- خوراک دام و طیور
سوربات پتاسیم می تواند با خیال راحت به عنوان ماده نگهدارنده در خوراک دام و طیور مانند غذای حیوانات برای مرغ، گاو و گوسفند، غذای گربه و همچنین سگ استفاده شود.
- سایر موارد استفاده تایید شده
لیست غذایی زیر نیز می تواند حاوی سوربات پتاسیم (در حداکثر میزان استفاده از 20 تا 6000 میلی گرم در هر کیلوگرم) باشد :
• پنیر رسیده و آب پنیر
• اسپرد ، سفید کننده های نوشیدنی
• مربا ، ژله و مارمالاد
• خمیر سیب زمینی و خلال سیب زمینی از قبل سرخ شده
• آدامس
• ادویه ها و چاشنی ها
• غلات از قبل پخته شده یا فرآوری شده
• نان و ظروف نانوایی
• محصولات گوشتی
• آب میوه ها
دانستنی های پزشکی در مورد سوربات پتاسیم
- عوارض جانبی احتمالی سوربات پتاسیم چیست؟
اگرچه سوربات پتاسیم مورد تایید FDA و EFSA بوده و بی خطر اعلام شده است، اما هر ماده ای عوارض جانبی پیش بینی نشده ای دارد که سوربات هم از این قضیه مستثنی نیست، برخی از این موارد عبارتند از :
• علائم آلرژی
• سمیت ژنی DNA breakage
• احتمال ابتلا به سرطان (مصرف نامناسب)
• میگرن
- آلرژی
علائم آلرژی مانند تحریک پوست و چشم در برخی از افرادی که به سوربات پتاسیم حساسیت دارند به ویژه در محصولات آرایشی و بهداشتی و شخصی ممکن است اتفاق بیفتد
- آیا سوربات پتاسیم باعث سرطان می شود؟
نه ، این ماده سرطان زا نیست. اما در مطالعه فوق گفته شد كه مصرف بیش از اندازه سوربات سدیم به دلیل اثرات جهش زایی و ژنوتوكسیك ممكن است باعث سرطان نیز شود.
- آیا برای بارداری بی خطر است؟
به طور کلی در دوران بارداری مصرف آن ایمن بوده و خطری ندارد، اما بهتر است پیش از استفاده، فرد باردار با پزشک خود مشورت نماید.
- مجموعا آیا خوردن سوربات پتاسیم بی خطر است؟
بله ، سوربات پتاسیم توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) و سازمان ایمنی غذایی اروپا (EFSA) و همچنین کمیته مشترک مواد افزودنی غذایی FAO / WHO (JECFA) به عنوان یک ماده ایمن تأیید شده است.
سوربات پتاسیم (E202) در آیین نامه کمیسیون (اتحادیه اروپا) شماره 231/2012 به عنوان یک ماده افزودنی مجاز غذایی ذکر شده است و در “مواد افزودنی غیر از رنگ و شیرین کننده” طبقه بندی می شود.
- متابولیسم
سوربات پتاسیم، نمک اسیدهای چرب اشباع نشده است که در متابولیسم چربی شرکت می کنند و در نهایت در بدن تبدیل به آب و CO2 می شوند.
امیدواریم تا اینجای کار تا حدی با سوربات پتاسیم آشنا شده باشید. به زودی با مطالب دیگری پیرامون این پودر ارزشمند در کنارتان خواهیم بود.
