آسپارتام یکی از محبوب ترین شیرین کننده های مصنوعی موجود در بازار است. در واقع، این احتمال وجود دارد که شما یا یکی از اطرافیان نزدیکتان در 24 ساعت گذشته یک نوشابه رژیمی حاوی آسپارتام مصرف کرده باشید.
بر اساس گزارش مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری ها، یک پنجم آمریکایی ها در هر روز یک نوشابه رژیمی مصرف می کردند.

در حالی که این شیرین کننده همچنان محبوب است، در سال های اخیر با بحث هایی نیز مواجه شده است. بسیاری از مخالفان ادعا کرده اند که آسپارتام در واقع برای سلامتی مضر است. همچنین ادعاهایی در مورد عواقب طولانی مدت مصرف آسپارتام وجود دارد.
در حالی که آزمایشهای گستردهای بر روی آسپارتام انجام شده است، در مورد اینکه آیا آسپارتام برای شما «بد» است یا خیر، اتفاق نظر وجود ندارد.
آسپارتام چیست؟
آسپارتام با نام های تجاری NutraSweet و Equal به فروش می رسد. همچنین به طور گسترده در محصولات بسته بندی شده استفاده می شود، به ویژه آنهایی که برچسب غذاهای “رژیمی” دارند.
ترکیبات آسپارتام اسید آسپارتیک و فنیل آلانین است. هر دو آمینو اسیدهای طبیعی هستند. اسید آسپارتیک توسط بدن شما تولید می شود و فنیل آلانین یک اسید آمینه ضروری است که از غذا دریافت می کنید.
وقتی بدن شما آسپارتام را پردازش می کند، بخشی از آن به متانول تجزیه می شود. مصرف میوه، آب میوه، نوشیدنی های تخمیری و برخی سبزیجات نیز حاوی متانول هستند یا منجر به تولید متانول می شوند.
از سال 2014، آسپارتام بزرگترین منبع متانول در رژیم غذایی آمریکایی ها بود. متانول در مقادیر زیاد سمی است، اما مقادیر کمتر نیز ممکن است در ترکیب با متانول آزاد به دلیل افزایش جذب، نگران کننده باشد. هرچند آژانس استانداردهای غذایی در بریتانیا بیان می کند که حتی در کودکانی که مصرف کننده بالایی از آسپارتام هستند، میزان متانول دریافتی به بالاتر از حد استاندارد نمی رسد.

آنها همچنین بیان می کنند که از آنجایی که خوردن میوه ها و سبزیجات برای افزایش سلامت مفید شناخته شده است، مصرف متانول از طریق این منابع، چیز خطرناکی نبوده و اولویت بالایی برای انجام تحقیقات به شمار نمی آید.
تاییدیه های آسپارتام
تعدادی از آژانسهای نظارتی و سازمانهای مرتبط با سلامت روی آسپارتام نگاه مثبتی داشته و برچسب مثبتی بر روی آن گذاشتهاند. برخی از این سازمان ها شامل موارد زیر می باشد :
- سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA)
- سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد
- سازمان بهداشت جهانی
- انجمن قلب آمریکا
- انجمن رژیم غذایی آمریکا
در سال 2013، سازمان ایمنی غذای اروپا (EFSA) بررسی بیش از 600 مجموعه داده از مطالعات آسپارتام را به پایان رساند و هیچ دلیل منطقی برای حذف آسپارتام از بازار پیدا نکرد. این بررسی هیچ نگرانی در ارتباط با مصرف طبیعی یا افزایش یافته این ماده غذایی را گزارش نکرد.
در عین حال، شیرین کننده های مصنوعی سابقه طولانی بحث و جدل دارند. آسپارتام در زمانی تولید شد که FDA شیرین کننده های مصنوعی سیکلامات (Sucaryl) و ساخارین (Sweet’N Low) را ممنوع کرده بود.
آزمایشات آزمایشگاهی نشان داد که دوزهای “بسیار بالای” این دو ترکیب باعث ایجاد سرطان و سایر اختلالات در حیوانات آزمایشگاهی می شود.
در حالی که آسپارتام در واقع توسط FDA تایید شده است، سازمان حامی مصرفکنندگان مرکز علوم منافع عمومی به مطالعات متعددی اشاره کرده است که مشکلاتی را در مورد شیرینکننده نشان میدهد، از جمله مطالعه دانشکده بهداشت عمومی هاروارد.
محصولات حاوی آسپارتام
هر زمان که بر روی محصولی برچسب «بدون قند» میخورد، معمولاً به این معنی است که به جای شکر، در آن یک شیرینکننده مصنوعی وجود دارد. درست است که همه محصولات بدون قند حاوی آسپارتام نیستند، اما همچنان آسپارتام یکی از محبوب ترین شیرین کننده ها می باشد. این به ماده به صورت گسترده در برخی از کالاهای بسته بندی شده وجود دارد.
برخی از نمونه محصولات حاوی آسپارتام عبارتند از :
- نوشابه رژیمی
- بستنی بدون شکر
- آب میوه های کم کالری
- آدامس
- ماست
- آب نبات بدون قند
عوارض جانبی آسپارتام
به گفته جامعه سرطان آمریکا، آسپارتام تقریباً 200 برابر شیرین تر از شکر است. بنابراین فقط مقدار بسیار کمی برای طعم شیرین به غذا و نوشیدنی نیاز است. توصیه های قابل قبول مصرف روزانه (ADI) FDA و EFSA عبارتند از:
از نظر سازمان FDA : مقدار 50 میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن
از نظر سازمان EFSA : مقدار 40 میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن

یک قوطی نوشابه رژیمی حاوی حدود 185 میلی گرم آسپارتام است. یک فرد 150 پوندی (68 کیلوگرمی) باید بیش از 18 قوطی نوشابه در روز بنوشد تا از میزان مصرف روزانه FDA بیشتر شود. متناوبا، آنها به نزدیک به 15 قوطی برای فراتر از مقدار توصیه شده توسط EFSA نیاز دارند.
با این حال، افرادی که به بیماری به نام فنیل کتونوری (PKU) مبتلا هستند، نباید از آسپارتام استفاده کنند. افرادی که داروهای اسکیزوفرنی مصرف می کنند نیز باید از آسپارتام اجتناب کنند. در ادامه توضیحاتی در مورد این دو بیماری آمده است :
فنیل کتونوری
افراد مبتلا به PKU، دارای فنیل آلانین بیش از حد در خون خود هستند. فنیل آلانین یک اسید آمینه ضروری است که در منابع پروتئینی مانند گوشت، ماهی، تخم مرغ و محصولات لبنی یافت می شود. افراد مبتلا به این بیماری، نمی توانند فنیل آلانین را به درستی پردازش کنند. اگر این بیماری را دارید، آسپارتام برای شما بسیار خطرناک است.
دیسکینزی دیررس
تصور می شود که دیسکینزی دیررس (TD) یکی از عوارض جانبی برخی از داروهای اسکیزوفرنی است. فنیل آلانین موجود در آسپارتام ممکن است حرکات عضلانی کنترل نشده TD را تسریع کند.
سایر موارد :
فعالان ضد آسپارتام ادعا می کنند که بین آسپارتام و بسیاری از بیماری ها از جمله موارد زیر ارتباطاتی وجود دارد :
- افزایش وزن
- سرطان
- تشنج
- سردرد
- افسردگی
- اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD)
- سرگیجه
نتیجه گیری :
تحقیقات برای تایید یا بی اعتبار کردن ارتباط بین این بیماری ها و آسپارتام ادامه دارد، اما در حال حاضر هنوز نتایج متناقضی در مطالعات وجود دارد. برخی از تحقیقات منبع معتبر افزایش خطر، علائم یا تسریع بیماری را گزارش می دهند، در حالی که برخی دیگر هیچ پیامد منفی با مصرف آسپارتام گزارش نمی کنند.
اما آنچه که مشخص هست، سازمان های معتبر زیادی آسپارتام را در زمره محصولات غذایی ایمن معرفی نموده و تا زمانی که دلایل قانع کننده ای مبنی بر اثبات تاثیرات منفی آسپارتام بر انسان وجود نداشته باشد، این ماده به عنوان یک ماده غذایی ایمن در سرتاسر دنیا استفاده خواهد شد.
مقالات مرتبط :